Đối với giáo dân giáo phận Huế, anh em cựu chủng sinh cũng như cựu học sinh trường Thiên-Hữu – Huế thì Cha Petitjean không phải là một khuôn mặt xa lạ. Ngài đã đến phục vụ tại Giáo Phận Huế từ ngày 07 tháng 10 năm 1948 cho đến giữa tháng 9 năm 1975 thì bị chính quyền Cộng Sản Việt Nam trục xuất. Trong 28 năm đó, Ngài đã ở tại trường Thiên-Hữu để học tiếng Việt hơn một năm, đến 1949, làm phó xứ, giúp Cha Ebb, Chánh Xứ, tại Thạch Hãn, Quảng Trị. Từ tháng 8, 1950 đến 8, 1952, Ngài trở vào Huế làm phó xứ Phủ Cam. Từ Phủ Cam, Ngài được đưa qua làm Tuyên Úy Quân Đội Pháp tại Việt Nam. Sau hiệp định đình chiến 1954, Ngài về làm Cha Xứ họ đạo Thần Phù (Hương Thủy, Thừa Thiên) chừng một năm, rồi trở về làm Giáo Sư trường Thiên-Hữu Huế, Giáo Sư Tiểu Chủng Viện Hoan - Thiện (tên của hai vị Thánh Tử Đạo Việt Nam) và Giáo Sư Đại Học Văn Khoa, Huế.

Ngài là một Giáo Sư Pháp Văn với một phương pháp sư phạm rất đặc biệt đã giúp nhiều học sinh thành công về môn học này. Trong thời gian ở Việt Nam, Ngài cố gắng học tiếng Việt, đọc sách báo, tiểu thuyết tiếng Việt, nghiên cứu lịch sử văn hóa Việt Nam. Khi tiếp xúc với giáo dân, Ngài nói tiếng Việt rất rõ ràng. Ngài dâng Thánh Lễ và giảng bằng tiếng Việt rất lưu loát và không kém phần văn chương. Ngài đã để lại nhiều cảm tình trong anh chị em sinh viên lương, giáo tại Đại Học Huế cũng như anh chị em cựu học sinh trường Thiên-Hữu và giáo dân khắp nơi trong Giáo Phận Huế.

Ngài có một ơn gọi đặc biệt khi đang là một sĩ quan trong Quân Đội Pháp giữa Thế Giới Chiến Tranh Lần Thứ Hai (1914- 1918).

Ngài sinh tại Nancy, nước Pháp, ngày 3 tháng 12 năm 1919. Khi hơn mười tuổi, vào những năm đầu bậc Trung Học, Ngài đã xin nhập Tiểu Chủng Viện Bosserville; sau đó vào Đại Chủng Viện Nancy rồi nhập Dòng Truyền Giáo Paris (Mission Etrangère de Paris: MEP) và đã tình nguyện qua truyền giáo tại Việt Nam.

Trước khi Ngài chịu chức Linh Mục, nước Pháp bị quân Phát Xít Đức (Hitler) xâm lăng trong thời gian xảy ra Chiến Tranh Thế Giới Lần Thứ Hai (1939-1945). Vì ở trong hạn tuổi phải nhập ngũ (Lệnh Tổng Động Viên) nên Ngài đã phải vào trường Sĩ Quan Bộ Binh của Pháp. Tháng 01-1945, Ngài đã chỉ huy một Đại Đội Trọng Pháo, chiến đấu rất anh dũng với quân thù để bảo vệ tổ quốc của mình là nước Pháp. Ngài đã được tuyên dương công trạng trước Sư Đoàn và được Tướng Garbay trao tặng huy chương Croix de Guerre.

Ngày 07 tháng 10, 1947, hai năm sau khi Thế Chiến Thứ Hai chấm dứt, Ngài được giải ngũ và trở về Chủng Viện để chịu chức Linh Mục.

Tháng 9, 1975, khi bị trục xuất khỏi Việt Nam, mặc dầu lúc đó Ngài đã 56 tuổi, nhưng vẫn tình nguyện tiếp tục đi truyền giáo tại Phi Châu. Ngài đã sống gần 30 năm tại đảo Maurice thuộc Pháp trong biển Ấn Độ Dương gần Phi Châu với người thiểu số và qua đời tại đây vào ngày 28 tháng 9 năm 2004, hưởng thọ 85 tuổi.

Ngài đã sinh ra tại một nước văn minh, đời sống vật chất phong phú với một nền văn hóa, khoa học kỹ thuật rất cao. Nhưng Ngài đã từ bỏ cha, mẹ, anh em, quê hương thân yêu của mình để ra đi truyềøn giáo, theo tiếng gọi của Chúa Giêsu: “Ai bỏ cha mẹ, anh em, vợ con, tài sản... để theo Ta thì người đó mới đúng là môn đệ của Ta” và “Anh em hãy đi khắp thế gian mà giảng Tin Mừng cho mọi dân, mọi nước...”. Ngài đã đến Việt Nam, rồi đến đảo Maurice... là những nơi xa lạ, đời sống vật chất thấp kém, nghèo nàn, dân thiếu học, thiếu ăn, thiếu mặc; phong tục, tập quán, tiếng nói đều khác với quê hương, dân tộc của Ngài. Ngài đã hy sinh cả cuộc đời để đi phục vụ truyền giáo như thế, chỉ vì tin vào Đức Kitô và Tin Mừng của Người.

Chúa Giêsu đã chọn 12 Tông Đồ trong đó có Thánh Jean (John) là Tông Đồ trẻ nhất và là người được Chúa yêu quý nhất. Thánh Gioan (Jean) đã chết ở trên đảo với tuổi già ngoài 80 (gần 90). Cha Petitjean tức Thánh Gioan nhỏ bé (Petit là nhỏ, bé và Jean là tên của Thánh Giaon: Jean hay John) như anh em bạn bè thân thiết đã gọi Ngài như vậy: Petijean là Thánh Gioan Tông Đồ nhỏ bé. Cha đã sống cuộc đời đi rao giảng Tin Mừng của Chúa cho khắp mọi dân, mọi nước trong thiên hạ như Thánh Gioan Tông Đồ và Ngài cũng đã qua đời trong tuổi già 85 tại một đảo ở giữa biển Ấn Độ Dương. Trong Thánh Lễ cầu nguyện cho Ngài tại Trung Tâm Công Giáo hôm 27 tháng 11, 2004 vừa qua, anh chị em cựu học sinh cũng như cựu chủng sinh của Ngài và các thân hữu cũng đã nhắc lại ý nghĩa đó.

Một kỷ niệm ngày xưa tại trường Thiên-Hữu, Huế mà chúng tôi không bao giờ quên đó là hình ảnh của Cha Bề Trên (Cha Hiệu Trưởng): Cha Viry cao trên 1 mét 90 và Cha Petitjean cao 1 mét 82. Bất cứ ở nơi nào, Cha cũng nổi bật lên giữa mọi người với chiều cao đặc biệt của Ngài. Thời gian từ 1948 đến 1954, các xứ đạo ở miền quê xa xôi hẻo lánh thường bị Cộng Sản (Việt Minh) về khủng

Tang Kin Lam, 12/1999

bố, bắt người, thủ tiêu... nên giáo dân chạy về Huế. Cha Bề Trên Viry cho họ làm nhà ở trong khu vực trước mặt và phía sau sân trường Thiên Hựu. Năm 1953, có trận lụt lớn tại thành phố Huế, Cha Bề Trên lội nước đi đến nhà giáo dân, cõng trẻ em trên vai đưa vào trong trường để tránh ngập lụt. Ngài rất thương giáo dân nghèo khổ, trong đó có các con chiên vùng Hà Thanh, Hà Úc là những nơi trước đây Ngài làm Cha xứ, coi sóc họ. Thấy lính Pháp đóng dồn bên cạnh trường tỏ vẻ hiếp đáp dân lành thì Ngài bênh vực, la rầy bọn lính.

Đã nhiều năm, tôi không có dịp gặp Ngài. Có một lần tôi đến xin Cha ban phép Giải Tội vào mùa Chay (trước Lễ Phục Sinh). Là học trò cũ của Ngài, chúng tôi quen nói tiếng Pháp khi trình diện Ngài. Ngài ngạc nhiên và hỏi tôi:

- Anh học ở trường nào?

Tôi trả lời:

- Con là học trò cũ của Cha.

Ngài không tin và hỏi tên gì? Tôi xưng tên Joseph N.L.T.

Ngài liền mở hộc bàn, lấy ra một cuốn vở học trò trong đó có ghi tên học sinh: Đúng, có tên tôi, cả tên Thánh Rửa Tội và tên họ như tôi đã trả lời Ngài.

Ngài gật gật đầu:

- C’est cà...c’ est ca...

Sau khi Ngài bị trục xuất khỏi Việt Nam, Ngài vẫn nhớ đến anh chị em cựu học sinh, cựu sinh viên của Ngài. Một số anh chị em qua du học ở Pháp gặp lại Ngài, đã cho Ngài biết địa chỉ một số anh chị em còn ở lại Việt Nam. Ngài đã gởi thư thăm, gởi thuốc men, tiền bạc giúp đỡ... Có khi Ngài viết thư bằng tiếng Việt để cho Công An kiểm duyệt thư khỏi mất công tìm hiểu lôi thôi...

 Ngài đã qua đời đúng vào năm mà Giáo Hội Việt Nam kỷ niệm 470 năm lịch sử Truyền Giáo tại Việt Nam. Trong số các nhà truyền giáo có công đối với Giáo Hội Việt Nam, có Cha Henri Petitjean.

Xin Thiên Chúa và Mẹ Maria, Mẹ La Vang và các Thánh Tử Đạo Việt Nam đón linh hồn Cha Henri Petitjean về hưởng phúc muôn đời trên thiên đàng.

Westminster, ngày 27 tháng 11 năm 2004

Nguyễn Lý-Tưởng (cựu học sinh của Cha Henri Petitjean)